W banku spółdzielczym osiąganie zysku powinno być jedynie środkiem do realizacji celów członków spółdzielni. Stąd pojawiają się takie cele jak udostępnienie tanich kredytów na preferowane rodzaje działalności, rozwijanie skłonności do oszczędzania itp.

Bank Spółdzielczy tworzy się w  oparciu o licencje wydawaną przez Komisję Nadzoru Bankowego w uzgodnieniu z ministrem finansów. Stosowane są analogiczne wymogi jak w odniesieniu do banków w formie spółek akcyjnych, z tym jedynie, że posiadanie minimalnego kapitału określonego przez Prezesa NBP i wymogi organizacyjne dotyczą banków nie zrzeszonych.

Kapitał własny banku spółdzielczego składa się z udziałów płaconych przez członków (kapitał udziałowy), funduszu zasobowego i funduszu rezerwowego. Ponieważ udziały nie są w spółdzielniach wysokie, a poza tym występuje w nich fluktuacja członków, istotne znaczenie posiada w nich fundusz zasobowy tworzony z odpisów z zysków. Stanowi on tzw. kapitał neutralny, który nie jest naruszany w związku z występowanie członków ze spółdzielni. Dopiero jej likwidacja jest podstawą do rozdysponowania tych środków.

Ogólne zasady prowadzenia gospodarki finansowej banku spółdzielczego są analogiczne jak dla banków w innej formie prawnej. Bank spółdzielczy jest samodzielną i samo finansującą się jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną. Prowadzi zatem samodzielnie swoją działalność w oparciu o plan finansowy i zgodnie z zasadą samofinansowania z uzyskanych przychodów pokrywa koszty działalności, zobowiązania wobec budżetu państwa i z tytułu zawartych umów oraz wydatki na rozwój i inne cele. Z tytułu zaciągniętych zobowiązań bank ponosi odpowiedzialność całym swym majątkiem.

 

2.5. Kasy oszczędności

2.5.1. Charakter kas oszczędności

        Kasy oszczędności są bankami, których działalność nakierowana jest w pierwszym rzędzie na wspieranie skłonności do oszczędzania, ale realizującymi jednocześnie inne rodzaje usług bankowych. Są zatem bankami realizującymi określone zadania społeczne:

·        stwarzają warunki do dokonywania  bezpiecznych lokat pieniężnych, przez co przyczyniają się do pobudzenia i wspierania skłonności do oszczędzania.

·        umożliwiają ludności korzystanie z kredytów, nastawiając się przy tym głównie na udzielanie kredytów stanowi średniemu i ekonomicznie słabszym grupom ludności.

Podstawową zasadą ich działalności nie jest osiąganie zysku, lecz realizacja zadań społecznych. Działalność kas oszczędności powinna jednak przynosić zysk w celu zabezpieczenia podstaw ich funkcjonowania.

 

2.5.2. Sektor kas oszczędności w Polsce i problemy jego restrukturyzacji

Kasy oszczędności posiadają strukturę 2- lub 3-szczeblową:

·        instytucja ogólnokrajowa – centrala,

·        instytucja  regionalna – region, województwo,

·        kasa oszczędności – powiat, gmina, miasto.

Kasy oszczędności są często instytucjami publiczno-prawnymi. W niektórych krajach występują jako prywatne kasy oszczędności.

Kasy oszczędności w formie instytucji prawa publicznego tworzone są przez państwo i jego jednostki terytorialne. Posiadają one osobowość prawną.

Odpowiedzialność za zobowiązania kas oszczędności ponoszą ich właściciele. Nawet, gdy kasy oszczędności dysponują kapitałem własnym, odpowiedzialność państwa za ich zobowiązania przekracza jego wartość.

Dla zapewnienia bezpieczeństwa kas oszczędności wprowadzane są często ograniczenia ich działalności:

·        mogą one realizować jedynie działalność określoną w statucie,

·        nie są dozwolone związane z ryzykiem operacje dewizowe i operacje papierami wartościowymi,

·        nie jest dozwolone posiadanie udziałów poza sferą działalności kas,

·        kredyty mogą być udzielanie jedynie osobom i przedsiębiorstwom posiadającym siedzibę na terenie działania kasy.

Pozostając w zgodzie ze  swoimi statutami kasy oszczędnościowe mogą jednak realizować wszystkie rodzaje działalności bankowej. W związku z tym  są bankami