·        Bank Unii Gospodarczej S.A. w Warszawie,

·        Gospodarczy Bank Południowo-Zachodni S.A. we Wrocławiu.

W ostatnich latach szereg banków spółdzielczych ze względu na zbyt słabe kapitały i błędy w polityce kredytowej zostało zawieszonych bądź pod naporem konkurencji dokonało fuzji z silniejszymi bankami.

Około 80% banków spółdzielczych skupionych jest wokół BGŻ S.A. Struktura ta tworzona jest od 1994 r. w oparciu o przekształcony z banku państwowo-spółdzielczego w spółkę akcyjną Bank Gospodarki Żywnościowej. Bank ten, jako bank krajowy, skupia na podstawie zawartych umów banki regionalne oraz za ich pośrednictwem zrzeszone w bankach regionalnych banki spółdzielcze.

Do podstawowych zadań BGŻ SA jako banku krajowego należy:

·        zapewnienie stabilności i płynności płatniczej bankom wchodzącym w skład struktury,

·        prowadzenie rachunków bieżących i rachunków rezerw obowiązkowych banków regionalnych oraz odprowadzanie rezerw obowiązkowych za te banki,

·        przeprowadzanie rozliczeń międzybankowych zrzeszonych banków regionalnych,

·        dokonywanie lokat i pozyskiwanie środków pieniężnych na rynku finansowym w imieniu zrzeszenia krajowego,

·        otwieranie placówek zagranicznych i przeprowadzanie międzynarodowych operacji finansowych,

·        prowadzenie działalności komercyjnej przez oferowanie produktów bankowych,

·        kontrolowanie sytuacji finansowej zrzeszonych banków,

·        zaciąganie kredytu refinansowego w NBP na rzecz zrzeszonych banków,

·        zarządzanie środkami finansowymi zrzeszenia krajowego pochodzącymi z operacji przeprowadzanych przez bank krajowy oraz z banków regionalnych,

·        opracowywanie dla zrzeszenia krajowego procedur bankowych, prowadzenie szkoleń, reprezentowanie zrzeszonych banków wobec władz krajowych i zagranicznych.

Oprócz tego BGŻ może wykonywać wszelkie czynności bankowe określone w ustawie Prawo bankowe w zakresie przewidzianym w jego statucie.

Banki regionalne pełniące funkcję szczebla pośredniego między bankiem krajowym a bankami spółdzielczymi spełniają następujące zadanie:

·        prowadzenie rachunków bieżących i rachunków i rachunków rezerw obowiązkowych zrzeszonych banków oraz odprowadzanie za pośrednictwem banku krajowego tych rezerw do banku centralnego,

·        przeprowadzanie rozliczeń bankowych oraz operacji finansowych na rzecz zrzeszonych banków,

·        udzielanie, zaciąganie i obsługa pożyczek pieniężnych oraz kredytów w imieniu i na rzecz banku krajowego,

·        udostępnianie zrzeszonym bankom środków finansowych niezbędnych do zapewnienia im płynności płatniczej,

·        kontrolowanie zgodności działania zrzeszonych banków z prawem, statutem i umową zrzeszenia,

·        wykonywanie w stosunku do zrzeszonych banków czynności nadzoru bankowego w zakresie upoważnienia udzielonego przez prezesa NBP,

·        reprezentowanie zrzeszonych banków na zewnątrz i wykonywanie na ich rzecz innych czynności przewidzianych w umowie zrzeszenia.

Banki regionalne mogą również wykonywać czynności bankowe określone w prawie bankowym w zakresie przewidzianym w ich statucie.

Banki Spółdzielcze są spółdzielniami prowadzącymi działalność bankową w związku z tym prawną podstawą ich organizacji jest prawo spółdzielcze. Natomiast ich działalność podporządkowana jest przepisom prawa bankowego.

W myśl polskiego prawa spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób, o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, prowadzącym w interesie swoich członków wspólną działalność gospodarczą na zasadach rozrachunku gospodarczego i mogącym także prowadzić na ich rzecz działalność społeczną i oświatowo - kulturalną. Wynika z tego że, nadrzędny cel banku spółdzielczego jest różny od celów działalności banków w formie sp. akcyjnej czy przedsiębiorstwa państwowego, które dążą przede wszystkim do maksymalizacji zysku.