2.3.1. Charakter banku akcyjnego, rozwój sektora banków akcyjnych

Banki w formie spółki akcyjnej posiadają osobowość prawną. Przez podział kapitału akcyjnego mają możliwość zgromadzenia i powiększania środków własnych na regulowanym rynku kapitałowym. Funkcja właściciela jest w nim oddzielona od funkcji zarządzania.

Banki akcyjne uważane są za grupę przedsiębiorstw, których działalność w największym stopniu przyporządkowana jest kryterium maksymalizacji zysku.

Działalność banków akcyjnych obejmuje z zasady wszystkie rodzaje operacji bankowych.             W praktyce największe znaczenie posiadają usługi polegające na przyjmowaniu depozytów i udzielaniu kredytów krótkoterminowych. Natomiast w porównaniu do innych grup banków przyjmowanie oszczędności i kredyty długoterminowe mają w bankach akcyjnych mniejsze znaczenie. Ze względu na swoją  siłę kapitałową  banki akcyjne odgrywają podstawową rolę w finansowaniu dużych przedsiębiorstw produkcyjnych i handlowych. Stosunki kapitałowe właściwe dla banków akcyjnych i posiadanie przez nie rozbudowanej sieci przedstawicielstw i filii zagranicznych sprawiają, że zajmują one również czołową pozycję w zakresie przeprowadzania operacji zagranicznych. Rosnącego znaczenia nabierają w działalności banków akcyjnych operacje papierami wartościowymi i działalność emisyjna.

2.4. Banki spółdzielcze

     2.4.1. Geneza banków spółdzielczych

Historia sięga połowy XIX wieku. W Niemczech zaczęto na wsiach zakładać instytucje samopomocowe. To był problem bardziej istotny, chłopi uzyskali wolność, ale ich sytuacja ekonomiczna była bardzo trudna. Nie było instytucji która mogłaby im udzielać wsparcia finansowego. Zadaniem było gromadzenie oszczędności od tych którzy mieli nadwyżkę, aby udzielać tym którzy mieli problemy. Tych zaś zaczęło bardzo dużo przybywać. Ale okazało się że stan finansowy tych kas był różny. Powstawał problem zapewnienia finansowania tej instytucji. Kasy zaczęły się łączyć w banki regionalne. Jeżeli kasy stworzyły by taką sieć to nastąpiłyby przesłanki do prowadzenia innych usług np. rozliczenia pieniężne. Stopniowo przekształciły się w banki uniwersalne. Banki regionalne w większości krajów połączyły się w banki ogólnokrajowe. Możliwe było już wykonanie pewnych usług w skali całego kraju. W sumie powstał ogromny sektor skupiający sieć mniejszych banków.

     2.4.2. Charakter banku spółdzielczego, zrzeszenia banków spółdzielczych, rozwój sektora banków spółdzielczych w Polsce

Spółdzielnia jest bankiem bardzo małym i odczuwa problemy w wyposażeniu w fundusze. Kapitał udziałowy jest stosunkowo niewielki i opieranie się tylko na nim nie wystarczyłoby. Dlatego bank spółdzielczy tworzy kapitał zasobowy z odpisów z zysku - (część zatrzymywanego zysku). Kapitał udziałowy podlega funkcjom fluktuacyjnym. Jeżeli ktoś występuje z członkostwa  zabiera kapitał. Kapitał zapasowy jest neutralny. Nie wypłaca się udziału występującym z członkostwa.

Poszukuje się rozwiązań organizacyjnych pozwalających sprostać konkurencji silnym bankom.

Nasze banki borykały się z tymi problemami i w 1994 roku uchwalono ustawę o restrukturyzacji BGŻ i banków spółdzielczych.

Aktualnie w Polsce spółdzielczy sektor bankowy tworzą dwie grupy banków:

·        banki skupione wokół Banku Gospodarki Żywnościowej S.A.

·        banki zorganizowane w dwóch bankach regionalnych poza strukturą BGŻ S.A.

W skład każdej z tych grup wchodzą banki zrzeszające w formie organizacyjno-prawnej spółki akcyjnej oraz banki spółdzielcze. Grupa skupiona wokół BGŻ posiada strukturę trójszczeblową, którą tworzą:

·        Bank Gospodarki Żywnościowej S.A. w Warszawie, jako bank krajowy,

·        9 banków regionalnych stanowiących szczebel pośredni,

·        banki spółdzielcze tworzące podstawowy szczebel sektora bankowego.

Część banków spółdzielczych utworzyła odrębne, dwuszczeblowe struktury, w których funkcje banków zrzeszających pełnią: