jej charakter
długookresowy. Rada ustala corocznie założenia polityki pieniężnej i przedkłada
je do wiadomości sejmowi równocześnie z przedłożeniem przez rząd projektu ustawy budżetowej.
Rada polityki pieniężnej ustala stopy procentowe
NBP, zasady stosowania i wysokość rezerw obowiązkowych, górne granice
zobowiązań wynikających z zaciągania przez NBP pożyczek i kredytów zagranicznych,
zatwierdza plan finansowy NBP i przyjmuje roczne sprawozdanie z jego
działalności, ustala zasady przeprowadzania operacji otwartego rynku.
Radę
tworzy 10 członków powołanych w równej liczbie przez Prezydenta RP, Sejm i
Senat z pośród specjalistów od spraw finansowych oraz prezes NBP, który jest
jej przewodniczącym, kadencja rady jest 6 lat.
Trzecim
wyznacznikiem autonomii Banku Centralnego są rozwiązania odnoszące się do
finansowania przez niego deficytu budżetowego państwa. Tego typu źródło finansowania
przez rząd określonych zadań polityki gospodarczej jest z punktu widzenia jego
krótkookresowych interesów korzystniejsze niż sięganie do mniej popularnego
wzrostu obciążeń fiskalnych, a poza tym umożliwia szybszy i pewniejszy dostęp
do środków pieniężnych. Finansowanie deficytu budżetowego nakręca inflację
przed czym broni się bank centralny. Ustawowy zakaz udzielania rządowi kredytów
na pokrycie deficytu jest zatem wyrazem ochrony niezależności banku
centralnego. Konstytucja RP zakazuje finansowania deficytu budżetowego przez
bank centralny oraz wprowadza pułap zadłużenia publicznego na 60% PKB
3.3. Instrumenty
polityki pieniężnej Banku Centralnego
3.3.1.
Rezerwy obowiązkowe
Polityka rezerw obowiązkowych. Rezerwy bankowe są
to należności tworzone od określonych pozycji pasywów, które banki komercyjne
muszą utrzymywać w Banku centralnym. Ustala się pewną stopę procentową od
rezerwy na poziomie od 0-30%. Jeżeli Bank Centralny chce, aby banki komercyjne
udzielały mniej kredytów podnosi stopę procentową rezerw obowiązkowych. W
przeciwnym wypadku obniża ją.
Rezerwy
obowiązkowe posiadają podwójne zadanie:
·
są one instrumentem polityki pieniężnej banku centralnego, za pomocą
którego steruje obiegiem pieniądza i udzielaniem kredytów przez banki
komercyjne. Zmiana stóp rezerw obowiązkowych oddziałuje na ilość pieniądza
pozostającego w dyspozycji banków i przez to na zakres swobody przy udzielaniu
kredytów.
·
rezerwy obowiązkowe są dla banków komercyjnych specjalnym rodzajem ich
rezerw płynności.
Banki mogą jednak
tylko w ograniczonym zakresie dysponować tymi należnościami. Mianowicie mogą
one w poszczególnych dniach przekraczać tzw. planową rezerwę, ale muszą w
innych dniach miesiąca to przekroczenie wyrównać, tak aby przeciętna faktyczna
rezerwa w ciągu miesiąca odpowiadała tej, która musi być utrzymana.
Rezerwy obowiązkowe
pozwalają zatem na wzmacnianie płynności banków, ponieważ mogą być używane do
wyrównywania spiętrzeń w obrocie płatniczym i w przypadku ostrych napięć
płatniczych stoją do dyspozycji będących w potrzebie banków.
3.3.2. Polityka
redyskontowa
Bank
centralny nie tylko ogranicza ilość środków finansowych, ale też jest skłonny w
określonych warunkach zasilać je w dodatkowe środki. Operacje te określa się
pojęciem operacji refinansowych, a mogą przybierać formę kredytu dyskontowego,
redyskontowego, lombardowego, itd.
Polityka redyskontowa – 3 elementy polityki
redyskontowej
·
Określenia warunków jakim muszą odpowiadać weksle przyjmowane do
dyskonta
·
Ustalenie dla każdego banku kontyngentu weksli, jaki jest skłonny
zakupić Bank Centralny.
·
Ustalenie stopy redyskontowej.
Bank
Centralny przyjmuje do redyskonta weksle handlowe, związane z