udzielania im kredytów na cele mieszkaniowe. Okresowo wolne środki pieniężne kasy mogą być lokowane w papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa lub NBP oraz na rachunkach terminowych w bankach. Nie jest natomiast prawnie uregulowana kwestia dodatkowego finansowania kas na rynku. Dla racjonalnego zarządzania swoją płynnością powinny one zatem mieć możliwość zaciągania pożyczek w innych instytucjach finansowych oraz emitowania obligacji.

    2.6.4. Kasy mieszkaniowe

           Kasy mieszkaniowe wprowadzone do polskiego systemu bankowego w 1995 r. są instytucjami wyodrębnionymi rachunkowo lecz nie podmiotowo. Banki zainteresowane tego typu działalnością musza ją wyodrębnić pod względem finansowym i prowadzić w formie otwierania imiennych rachunków oszczędnościowo-kredytowych i udzielania kredytów kontraktowych. Podjęcie przez bank aktywności w tym zakresie następuje po dokonaniu zmiany jego statutu polegającej na wprowadzeniu tego typu usług do jego działalności.

Środki zgromadzone na imiennych rachunkach oszczędnościowo-kredytowych w kasach mieszkaniowych są traktowane jako oszczędności. Objęte są systemem gwarantowania środków pieniężnych na rachunkach bankowych do wysokości trzykrotności kwot objętych gwarancjami Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Bankom nie wolno wykorzystywać tych środków do innych zobowiązań niż związane z działalnością kasy mieszkaniowej. Bankowi prowadzącemu kasę przysługuje jedynie wynagrodzenie w wysokości 1% wpłat dokonanych na rachunki oszczędnościowo-kredytowe.

Klientami kas mieszkaniowych mogą być wyłącznie osoby fizyczne. Zawierają one z kasą umowę o kredyt kontraktowy, w ramach której zobowiązuje się do systematycznego oszczędzania przez czas oznaczony. Okres ten nie może być krótszy niż 36 miesięcy. Dla zachęcenia do korzystania z usług kasy mieszkaniowej przyjęto ustawowe ograniczenia w wysokości oprocentowania oszczędności i kredytów. Oszczędności muszą być oprocentowane w wysokości co najmniej 0,25 stopy redyskonta w NBP, nie mniej jednak niż 2%, a kredyt kontraktowy wyżej niż 0,50 stopy redyskonta, nie mniej jednak niż 4%. Kredyt lombardowy może być przy tym udzielony do wysokości 150% kwoty środków zgromadzonych na rachunku powiększonej o odsetki.

Kasy mieszkaniowe korzystają z szeregu przywilejów. Banki nie muszą odprowadzać od środków gromadzonych na rachunkach oszczędnościowo-kredytowych rezerw obowiązkowych, co obniża koszty prowadzenia kasy, a w efekcie udzielanego kredytu. Klienci kasy mieszkaniowej mogą oszczędności gromadzone w niej odliczać od podstawy opodatkowania w ramach łącznego limitu mieszkaniowej ulgi podatkowej.

Nadwyżkę zgromadzonych środków nad wymagalnymi zobowiązaniami kasy mogą lokować w papierach wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub NBP oraz na rachunkach terminowych w bankach. W celu zapewnienia bieżącej płynności bank prowadzący kasę mieszkaniową może wystąpić o udzielenie pożyczki ze środków Krajowego Funduszu Mieszkaniowego.

Dla finansowego wspierania budownictwa mieszkaniowego w Banku Gospodarstwa Krajowego utworzono Krajowy Fundusz Mieszkaniowy. Jest on zasilany środkami budżetowymi oraz z innych źródeł i zajmuje się udzielaniem na preferencyjnych warunkach kredytów towarzystwom budownictwa społecznego oraz spółdzielniom mieszkaniowym przeznaczonych na budowę lokali mieszkalnych. Ze środków funduszu preferencyjne kredyty mogą uzyskać również gminy dla sfinansowania realizacji komunalnej infrastruktury technicznej towarzyszącej budownictwu mieszkaniowemu popieranemu przez państwo. Lokale mieszkalne w budynkach wznoszonych przy wykorzystaniu tych kredytów mogą być przydzielane wyłącznie na zasadach spółdzielczego prawa lokalowego osobom o niskich dochodach nie posiadającym tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego.

Dla rozwijania budownictwa mieszkaniowego o charakterze socjalnym tworzy się towarzystwa budownictwa społecznego. Towarzystwa budownictwa społecznego mogą powstawać w formie spółek prawa handlowego bądź spółdzielni osób prawnych. Udziałowcami towarzystw mogą być zakłady pracy, spółdzielnie, gminy. Towarzystwa