dotyczących listów
zastawnych. powiernik przekazuje co miesiąc odpisy wpisów w tym rejestrze do
NBP, gdzie będą one przechowywane przez co najmniej 10 lat. Wykreślenie wpisu w
rejestrze jest możliwe tylko za jego pisemną zgodą. Banki hipoteczne podlegają
nadzorowi NBP, ze szczególnym uwzględnieniem odnoszącej się do nich ustawy.
2.6.3. Kasy oszczędnościowo –
budowlane
Kasy oszczędnościowo-budowlane tworzone są w
oparciu o ustawę o kasach oszczędnościowo-budowlanych z 1997 r. Działają one
zgodnie z przepisami prawa bankowego i podlegają wszystkim rygorom i normom
bezpieczeństwa określonym przez to prawo i wynikające z niego zarządzenia prezesa
NBP.
Kasy oszczędnościowe są samodzielnymi bankami
działającymi w formie spółek akcyjnych i pracującymi na własny rachunek. Ich
działalność polega wyłącznie na przyjmowaniu na imienne rachunki docelowego
oszczędzania wkładów oszczędnościowych od osób fizycznych i udzielania im
kredytów na cele mieszkaniowe. Od wkładów tych nie jest wymagana rezerwa
obowiązkowa. Zasada działalności kasy oszczędnościowo-budowlanej polega na tym,
że w danym okresie pewna grupa osób systematycznie gromadzi oszczędności, a
jednocześnie tym osobom, które już zgromadziły wymaganą kwotę, udziela się w
oparciu o te środki pożyczki. W ten sposób tworzy się zamknięty obieg
pieniądza, niezależny od zewnętrznego rynku kapitałowego. Okres oszczędzania
nie może być krótszy niż dwa lata.
Kasa oszczędnościowo-budowlana zawiera z
klientem umowę, w której określane są: cel mieszkaniowy, wysokość i terminy
dokonywania wpłat oraz ich oprocentowanie i sposób zabezpieczenia. Docelowa
suma umowy obejmuje wkłady oszczędnościowe i ich oprocentowanie, premie
mieszkaniowe oraz kredyt mieszkaniowy. Wysokość kredytu mieszkaniowego
udzielanego przez kasę nie może jednak przekraczać sumy zgromadzonych
oszczędności wraz z oprocentowaniem i premią mieszkaniową (w kasach
mieszkaniowych może ona wynosić 150% zgromadzonych oszczędności).Premia ta,
udzielana corocznie z budżetu państwa, przysługuje każdej osobie oszczędzającej
w kasie, ale tylko od oszczędności w jednej kasie i zgromadzonych na jednym
rachunku. Premia ta wynosi 30% wkładów zgromadzonych w danym roku i jest
dopisywana do rachunku. Występuje tutaj zatem różnica w stosunku do formy
pomocy państwa klientom kas mieszkaniowych, którzy mają możliwość odpisywania
określonych kwot od podatku dochodowego.
W punktu widzenia oszczędzającego nie ma tutaj pozornie żadnej różnicy.
W praktyce ulgę podatkową “konsumuje” jednak sam podatnik decydując o sposobie
jej wykorzystania. Premia pochodząca ze środków budżetowych jest natomiast
przekazywana do kasy oszczędnościowo-budowlanej, zasilając jej środki i podnosząc
płynność. Należy również zwrócić uwagę, że premia mieszkaniowa przysługuje
wszystkim klientom kas, natomiast z systemu kredytu kontraktowego w kasach
mieszkaniowych mogą korzystać wyłącznie osoby płacące podatek dochodowy, a więc
wyłączeni są np. rolnicy.
Kredyty z kas
oszczędnościowo-budowlanych przeznaczone na budowę domu, uzyskanie w drodze
przydziału spółdzielczego prawa do lokalu mieszkaniowego lub domku
jednorodzinnego, remont mieszkania bądź spłatę środków zaciągniętych na ten cel
są tańsze od alternatywnych środków finansowania dostępnych w innych bankach.
Jednak oprocentowanie gromadzonych w kasach oszczędnościowo-budowlanych jest
też niskie. Zarówno oprocentowanie oszczędności, jak i przyznanej później
pożyczki są stałe. Pozwala to klientom łatwiej przewidzieć warunki oszczędzania
i spłaty pożyczki. Umowa docelowego oszczędzania gwarantuje niezmienność tych
warunków aż do momentu spłaty ostatniej raty kredytu. Różnica między wysokością
oprocentowania kredytu a wysokością oprocentowania wkładów nie może przekraczać
3 pkt. %. Tak niska marża jest możliwa dzięki stosunkowo niskiemu ryzyku
związanemu z kredytami udzielanymi przez kasy oszczędnościowo-budowlane. Jest
to zatem kolejna różnica w stosunku do kas mieszkaniowych stosujących zmienne oprocentowanie
zarówno oszczędności jak i kredytu kontraktowego.
Zakres
czynności bankowych prowadzonych przez kasy oszczędnościowo-budowlane
ograniczony jest do przyjmowania wkładów oszczędnościowych od osób fizycznych i